1930
Zdzisław Postępski - modelarz, instruktor, działacz modelarski

     

Zdzisław Postępski urodził się w 1916 roku w Wiedniu. Dzieciństwo i młodość spędził w Borysławiu i w Krośnie, gdzie ukończył gimnazjum im. Mikołaja Kopernika.

W tamtym właśnie okresie podejmowane zostały działania, ze zdecydowanym udziałem Zdzisława Postępskiego, które otwierają pierwszy rozdział historii modelarstwa podkarpackiego.

Zdzisław Postępski wspomina:

Zalążkiem rozwoju lotnictwa sportowego (i modelarstwa - przyp. ak) w Krośnie było Koło Szkolne LOPP w ówczesnym Gimnazjum w Krośnie. Rozpoczęto w roku szkolnym 1930/31 od niezorganizowanych indywidualnych prac modelarstwa lotniczego.

Pionierami prac modelarskich byli kol. Szafrański Jan i następnie ja, w tym czasie uczeń klasy V.

Pamiętam, że dużym ówczesnym sukcesem był pokaz (na jednym z festynów urządzonych w parku miejskim w r. 1930) lotu modelu latającego konstrukcji kadłubowej z napędem gumowym. Model startował kilkakrotnie z ziemi i przelatywał w poprawnym locie prawie całą długość "boiska" w parku. *źródło

Wielki patriotyczny entuzjazm tkwiący w narodzie sprzyjał takim inicjatywom. Lotnictwo polskie cieszyło się wielką społeczną akceptacją. Modelarstwo lotnicze zaś traktowane było, jako przygotowanie wychowawcze i edukacyjne młodych kadr lotniczych, inżynierów, techników i pilotów. Modelarze cieszyli się wielkim uznaniem społeczeństwa, jako ludzie o szczególnych umiejętnościach i dużej wiedzy.

Wkrótce w krośnieńskim gimnazjum poszerzyło się grono zwolenników modelarstwa, modele budowali: Jan Szulc, Górecki, Józef Schodnicki i wielu innych.

Materiały modelarskie, bambus, trzcinę, gumę, blachę aluminiową, łożyska sprowadzano ze Składnicy Materiałów Modelarskich przy Wojewódzkim Zarządzie LOPP we Lwowie. Zabiegi o zakup materiałów modelarskich wzbudziły zainteresowanie grupą krośnieńskich modelarzy przez przedstawicieli wojewódzkich władz LOPP, Prezesa Rybickiego i Tadeusza Jakimowicza - wojewódzkich instruktorów modelarstwa lotniczego.

Ich wskazówki i poparcie skutkowały założeniem przez ucznia Zdzisława Postępskiego Szkolnego Koła LOPP w krośnieńskim Gimnazjum. Do Zarządu Koła wybrani zostali: Zdzisław Postępski i Jan Szulc i może też inni, o których brak informacji. Liczba członków Koła była znaczna, w każdej klasie Gimnazjum byli pasjonaci modelarstwa, w każdej klasie był wyznaczony skarbnik klasowy.

Do zakresu działalności Koła należało też systematyczne wygłaszanie odczytów o tematyce lotniczej.

Opiekunem Szkolnego Koła LOPP ze strony Dyrekcji Gimnazjum był prof. Probulski. W Kole powstała sekcja modelarska, którą prowadził Zdzisław Postępski. Sekcja otrzymała do dyspozycji po zajęciach szkolnych salę rysunkową, trochę narzędzi i materiałów modelarskich. W takich warunkach prace stały się bardziej zorganizowane i efektywne.

Zaawansowani modelarze budowali własne konstrukcje, młodsi według dostępnych planów standardowych, względnie według projektów i planów instruktora Zdzisława Postępskiego.

Corocznie modelarze Koła Szkolnego LOPP uczestniczyli w  wojewódzkich i ogólnopolskich zawodach modeli latających osiągając wiele znaczących wyników. Zdzisław Postępski przez dwa lata był rekordzistą Województwa Lwowskiego w grupie instruktorów w klasie modeli dowolnych. Klasa ta to faktycznie kaczki ze śmigłem pchającym, najtrudniejsza dziedzina modelarstwa latającego. (??? skąd ja to wiem ?)

Aktywność działaczy LOPP skutkowała zorganizowaniem na lotnisku w Krośnie w 1933 r. Wojewódzkich Zawodów Modeli Latających, na których krośnieńska ekipa modelarzy zdobyła drugie miejsce, po ekipie lwowskiej.

W tym też roku w czerwcu Zdzisław Postępski  uzyskał uprawnienia instruktora modelarskiego zdając egzamin przed Komisją Egzaminacyjną w Komitecie Wojewódzkim Ligi Obrony Powietrznej Państwa we Lwowie. Miał wówczas 17 lat.

 

   

W bogatych zbiorach Krośnieńskiego Klubu Seniorów Lotnictwa zwróciło moją uwagę pismo odręczne wystosowane przez Zdzisława Postępskiego do dyrekcji Gimnazjum w Iwoniczu. Pismo datowane 23 października 1945 r., w rok po zakończeniu działań wojennych w okolicach Krosna, to prośba o wyrażenie zgody na założenie modelarni lotniczej w tamtejszym Gimnazjum.

W prawej kolumnie pełny tekst pisma. ®

Projekt mgr Postępskiego został zaaprobowany i w iwonickim Gimnazjum powstała modelarnia lotnicza - Harcerska Drużyna Lotnicza "Maklany".

Do modelarni uczęszczali licznie uczniowie Gimnazjum i młodzież Iwonicza. Z fotografii z tamtego okresu można odczytać jak wiele budowano modeli, jakie organizowano imprezy, gdzie startowali w zawodach iwoniccy modelarze.

Nie jest wiadomym, skąd oryginalna nazwa: "Maklany". Notatka taka widnieje pod fotografią wystawioną w KKSL a dostarczoną wraz z innymi dokumentami przez samego Zdzisława Postępskiego, gdy był on członkiem Krośnieńskiego Klubu Seniorów Lotnictwa.

Argumenty, które przedstawia mgr Postępski w swoim wniosku mają ponadczasowy charakter i mogą śmiało służyć obecnie jako szablon. Różnica, po z górą 67 latach jest taka, że wówczas argumenty te przekonywały decydentów.

Mgr Postępski Zdzisław

Instruktor modelarstwa lotniczego

             Iwonicz

                                                                   Do

P.T. Dyrekcji Gimnazjum

                                         w Iwoniczu

 

Dotyczy: założenia modelarni lotniczej

Lotnictwo, które ostatnio rozwinęło się w niebywały sposób i osiągnęło poważne rezultaty stało się ważnym czynnikiem w życiu gospodarczym, a nawet w życiu społecznym i politycznym. Państwa chcące się utrzymać w szeregu państw cywilizowanych muszą posiadać własny przemysł lotniczy, szkoły lotnicze, personel kwalifikowany w każdej dziedzinie lotnictwa, gęsto rozbudowaną sieć linii komunikacyjnych itp. atuty składające się na dobrze zorganizowane lotnictwo.

Departament Lotnictwa Cywilnego przy Ministerstwie Komunikacji propaguje sprawę rozwoju lotnictwa od podstaw a przede wszystkim  wśród młodzieży przez organizację kursów modelarstwa lotniczego, kursów pilotażu szybowcowego i motorowego. Przy tak szkolonym narybku, który stanie się podstawą rozwoju naszego lotnictwa wyjdą doświadczeni piloci, nawigatorzy, inżynierowie, konstruktorzy i organizatorzy.

Obecnie z ramienia Ośrodka Organizacji Szybownictwa w Krośnie zostałem upoważniony do założenia modelarni lotniczej przy tutejszym gimnazjum. Mam kilkuletnie doświadczenie w prowadzeniu modelarni, byłem bowiem pionierem rozwoju modelarstwa lotniczego i szybowcowego na terenie Krosna, założycielem i instruktorem modelarni, założycielem Sekcji Szybowcowej, która następnie przeobraziła się w Krośnieńskie Koło Szybowcowe, dziś świetnie rozwijające się.

Modelarstwo lotnicze jest przedszkolem szybownictwa, zaznajamia praktycznie z podstawowymi zasadami budowy i lotu samolotów, wykształca zamiłowania techniczne i konstrukcyjne - przyszłych inżynierów lotniczych. Poza tym modelarstwo lotnicze ma olbrzymie walory wychowawcze, odciąga młodzież od wszelkich niepożytecznych zabaw i zainteresowuje poważnymi problemami, wyrabia (nieczytelne) solidność, praktyczność, szlachetną rywalizację, wreszcie jest rodzajem sportu.

Proszę P.T. Dyrekcję o zaaprobowanie projektu założenia modelarni lotniczej, o wszelką możliwą pomoc i odpowiednie zachęcenie młodzieży.

Mgr Postępski

Iwonicz 23 XI 1945

   

Zdjęcia pamiątkowe modelarzy z modelarni w Gimnazjum w Iwoniczu. Rok 1947.

Na obu fotografiach Zdzisław Postępski (w krawacie). Miał wówczas 31 lat.

 

Od modelarstwa lotniczego do lotnictwa jeden krok. Zdzisław Postępski pisze:

Pierwsze sukcesy szybowników lwowskich w Bezmiechowej k/Leska i zorganizowanie tamże szkoły szybowcowej miało bardzo duży wpływ na zainteresowanie modelarzy krośnieńskich sprawami szybownictwa.

Od roku 1930 często zaglądałem do Bezmiechowej. Zawarłem znajomość z Kierownikiem Szkoły Łopatniukiem (Łopatnickim) i instruktorami; Baranowskim i Mynarskim.

Tam właśnie otrzymał plany szybowca CW III (Wacława Czerwińskiego) i w Gimnazjum rozpoczął agitację wśród uczniów w celu założenia sekcji szybowcowej. Rozpoczęto zbiórkę pieniędzy ze składek członkowskich i z innych źródeł dla sfinansowania budowy szybowca.

Zorganizowano też teoretyczny kurs szybowcowy z szerokim zakresem programowym, który okazał się zbędną nadgorliwością i pochłonął znaczną część środków finansowych.

Poświęcenie szybowca CW III wykonanego przez uczniów Gimnazjum w Krośnie przy współudziale Zdzisława Postępskiego. Rok 1934.

Przy budowie szybowca najaktywniejsi byli: Leon Wolski, Adolf Wojnar, Bolek Chrzanowski, Kazimierz Kopacz (zginął jako lotnik pod Londynem) oraz Stefan Wojs, który przeprowadził końcowe roboty tapicerskie i lakiernicze.

Budowa szybowca rozpoczęta została w Seminarium Męskim a zakończona w sali rysunkowej Gimnazjum.

Uroczystość zakończenia budowy szybowca odbyła się w 1934 roku, podczas której otrzymali odznaczenia państwowe Starosta Stępień i Inż. Pirgo. * źródło

Zdzisław Postępski ukończył kurs szybowcowy w Czerwonym Kamieniu k/Lwowa i uzyskał stosowne uprawnienia. A dalsza działalność sekcji szybowcowej w krośnieńskim Gimnazjum została przejęta przez zorganizowany Aeroklub Krośnieński.

W 1947 ukończył kurs pilotażu motorowego.

Pracował w Departamencie Lotnictwa Cywilnego MK oraz w Biurze Wojewódzkim Ligi Lotniczej.

W 1949 roku został negatywnie zweryfikowany, co wówczas wiązało się z odebraniem uprawnień pilota motorowego.

Może być, że fakt ten spowodował w rozgoryczeniu odejście wielkiego pasjonata modelarstwa lotniczego i lotnictwa do innych dziedzin.

   

Osobny, znaczący rozdział życia Zdzisława Postępskiego stanowiła fotografia.

Jego prace fotograficzne eksponowane były na licznych wystawach i konkursach, wydał też kilka albumów. Zajmował się fotografią portretową, teatralną, dokumentacyjną i reportażową.

Posiadał tytuł Artysty FIAP, był członkiem Polskiego Związku Artystów Fotografików. Za swoją działalność otrzymał wiele nagród i odznaczeń.

Jego dorobek artystyczny złożony jest w Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa.

17 listopada 1981 roku odbyło  się  zebranie założycielskie Klubu Seniorów Lotnictwa przy Aeroklubie Podkarpackim w Krośnie. Wśród członków założycieli figuruje nazwisko Zdzisława Postępskiego, który został wybrany członkiem zespołu historycznego. **źródło

Zdzisław Postępski zmarł 8 marca 1991 roku. Pochowany został na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie.

 

 

Zdzisław Postępski w 1978 rok. (foto Irena Gałuszka)

   

* źródło

Cytat z: Zdzisław Postępski - Początki organizacji lotnictwa sportowego w Krośnie. Kopia maszynopisu z 10.07.1982 r. w zbiorach autora.

** źródło

Księga Pamiątkowa w zbiorach Krośnieńskiego Klubu Seniorów Lotnictwa.

Opracował: A. Kopacz

 

Krośnieńskie Stowarzyszenie Modelarzy Lotniczych

ul. Żwirki i Wigury 9, 38-400 Krosno

modelarze.krosno@interia.pl

tel. 603 178 184